فرقه سیاسی-مذهبی مجاهدین؛ یادداشتی از رضا صادقیان

[ad_1]

یرواند آبراهامیان کتابی دارد با نام «اسلام رادیکال مجاهدین ایرانی»، پژوهش وی درباره سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از ابتدای شکل‌گیری این تشکیلات سیاسی-نظامی و تشکیل شورای ملی مقاومت با همکاری و همراهی بنی‌صدر و جمعی از مخالفان جمهوری اسلامی در کشور فرانسه است. متاسفانه این کتاب به دلایل ناشناخته در کشور خودمان منتشر نشده است، شاید از نگاه برخی از مدیران فرهنگی عنوان اثر جالب نباشد و یا نگاه حمایت‌گرایانه نویسنده کتاب را به ذهن به متبادر کند، در صورتی که با توجه به آشنایی که با آثار تاریخی-تحلیلی این پژوهشگر سراغ داریم، از جمله کتاب ایران بین دو انقلاب، آبراهامیان با نگاهی دقیق و موشکافانه به بررسی این تشکل سیاسی قدیمی و فرقه مذهبی-سیاسی جدید پرداخته است.

مجاهدین خلق زاییده یک کج‌اندیشی در میان مبارزان انقلابی است، جریانی که نه تنها برای پاسخ گرفتن در دوره‌ای کوتاه با نگرشی «مهندسی» و «انقلابی» و با باور به توانایی فهم خود از متن مقدس به سوی «نص» و تفسیر دلخواه می‌رود. در واقع مجاهدین خلق همزمان در دو نقش خواهان ایفای نقش می‌شود، اجتهاد در متن و سنت اسلامی و در دست گرفتن مبارزه مسلحانه. غیبت نیروهای مذهبی باورمند به آموزه‌های دین اسلام و عالمان دینی در نهایت باعث می‌شود به متن دینی پایبند نماند و در سال ۵۴ با تغییر ایدولوژی مارکسیستی-لنینیستی به جهتی دیگر گام بردارند. مسیری که در نهایت با تبدیل شدن آن به یک فرقه سیاسی راهی به غیر از همنشین شدن با دشمن ایران، صدام حسین را به همراه نداشت. آبراهامیان می‌گوید: مجاهدین نه تنها متون مقدس را به طور موثر با شیوه‌یی مدرن باز تفسیر می‌نمودند، بلکه همچنین معانی رادیکال تازه‌ای را در اصطلاحات اسلامی و شیعی قدیمی، تزریق می‌کردند(ص ۱۱۹). تزریق همان اندیشه‌های غیر دینی به متن مقدس و به دست دادن تفسیری غریب از متون دینی سبب شد نه تنها آن رویکرد ناهنجار در طبقه‌بندی برداشت‌های دینی صورت‌بندی نشود بلکه بنیان اختلاف نیروهای مذهبی و باورمندان به جایگاه عالمان دین را برای همیشه مستحکم‌ کند.

آن تغییر ایدلوژیک در سال ۵۴ به رونمایی از مفهوم «انقلاب ایدولوژیک» به وسیله ”مهدی ابریشم‌چی“ در سال‌های ابتدای دهه ۶۰ منجر شد. انقلابی که در یک حرکت سازمان‌ یافته با جدایی مریم رجویی از همسر سابق خود و ازدواج با مسعود رجوی شکل تازه‌ای به خود گرفت، فروپاشی رفتارهای اخلاقی با زبانی گویا از سوی همسر سابق مریم عضدانلو حمایت شد. سر زدن چنین رفتاری از سوی اشخاصی که با انبانی انباشته شده از مفاهیم مارکسیستی و تفکرات مادی‌گرایانه به سراغ متن مقدس رفتند و مجموعه‌ای از تفکرات ناهمگن را درباره اجتماع و مبارزه با نظام پهلوی پروراندن دور از ذهن نبود، هنگامه‌ای که یک جریان سیاسی و تشکیلاتی از بنیان‌های قوی فکری برخوردار نباشد و از هر اندیشه‌ای بدون توجه به مبانی آن، عبارت‌های مورد علاقه خویش را گلچین و در کنار مفاهیمی دیگر که در تاریخ و اندیشه‌ای متفاوت پرورش یافته‌اند قرار دهد و سعی در ارایه افکاری گسسته از اندیشه دینی کند، دیر یا زود به کج‌راهه می‌رود. نویسنده در همان اثر می‌گوید: مهدی ابریشم‌چی به مدت ۴ ساعت در دفاع از انقلاب ایدئولوژیک رجوی به سخنرانی پرداخت و او را همچون یک ”شخص خاص“ مطرح کرد(ص ۳۲۰). در میان جریان‌های سیاسی و احزاب در صورتی که از نیروی سیاسی از پشتوانه فکری کافی برخوردار باشد، نیازی به معرفی کردن یک فرد به شکل خاص نیست، ولی سازمانی که برای رسیدن به جایگاه قدرت و در دست گرفتن پرچم مبارزه با جمهوری اسلامی به هر راهی گام برمی‌دارد و از مبانی خاصی نیز سیراب نمی‌شود انتظاری به غیر از سقوط نمی‌توان داشت. جمعیتی که انسان زمینی را با تمام خطاهای اخلاقی و سیاسی فوق‌بشری تعریف کند نه تنها سازمان سیاسی در شکل متعارف آن نیست، بلکه به سمت فرقه‌ای مذهبی-خرافی روان شده است. نویسنده در همان کتاب می‌نویسد: مجاهدین بعد از شکل‌گیری شورای ملی مقاومت و رفتن به سوی گرفتن تمام ارکان آن شورا و ازدواج با مریم عضدانلو به سوی یک فرقه سیاسی-مذهبی رفت(ص ۳۲۴).

ما با یک سیر تاریخی سازمانی روبرو هستیم که از اندیشه‌های دینی به سمت ترکیب فکر دینی و مارکسیستی-لنینیستی رفت، در اقدام بعد تمام آن فکر دینی را به دلیل ناتوان بودن در «شرایط مبارزه» به کنار نهاد و سرانجام اینکه از تشکل سیاسی به فرقه سیاسی-مذهبی تغییر جهت داد. مفهوم فرقه (Cult) شاید برای برخی از خوانندگان غریب به نظر آید، در میان نویسندگان ایرانی از جمله احسان نراقی، آبراهامیان و حتی در گزارش موسسه رند با چنین عبارتی روبرو می‌شویم، کلمه‌ای که نشان می‌دهد پژوهشگران رویدادهای اجتماعی سازمان مجاهدین خلق را به عنوان «فرقه» و نه عنوان دیگر می‌شناسند.

رفتارهای سال‌های اخیر سازمان مجاهدین خلق، خصوصا از همان زمانی که به بهانه نزدیکی با تفکرات سوسیالیستی حزب بعث عراق دست در دست صدام علیه مردم سرزمین ایران جنگیدند و ازدواج انقلابی را به رسمیت شناختند و از دین اسلام جزء چند عبارت خالی از معنا چیزی باقی نگذاشتند و به بهانه مبارزه با نظام قانونی و متکی به رای مردم پول‌های کلان از برخی از کشورهای منطقه دریافت کردند، پایه‌های این فرقه مذهبی-سیاسی را رسمیت بخشیدند. «خودسوزی» طرفداران این فرقه مقابل ساختمان سازمان ملل به بهانه بازداشت مریم رجوی در پاریس و حمایت رسمی رهبران فرقه سیاسی-مذهبی از چنین رفتارهایی، بهره‌جویی از ادبیاتی غیر سیاسی و توهین آمیز، رازآلود نشان دادن جایگاه رهبران سازمان و پرده‌پوشی از مرگ مسعود رجوی و چهره‌ای ماورای انسانی از رجوی‌ها معرفی کردن، نشانه‌های روشن یک فرقه سیاسی-مذهبی است. به غیر از فرقه‌های مذهبی نمی‌توان با چنین رویکردهایی در دیگر احزاب و جریان‌های سیاسی سراسر جهان روبرو شد. فرقه‌ای که حاضر می‌شود طرفداران خود را با شستشوی مغزی به سوی خودسوزی و آتش زدن جسم خود بکشاند، سازمانی ضد انسانی، ضد سیاست و ضد رفتارهای به‌هنجار جامعه است، تفاوتی نمی‌کند نام این سازمان چیست و از کدامین تاریخ، سیاست و فرهنگ سخن بگوید.

برگزاری نشست اخیر فرقه رجوی در کشور فرانسه و حضور برخی شخصیت‌های سیاسی ضد ایرانی و موضع‌گیری آنان در این گردهمایی، بازگو کننده یک رفتار فرقه‌ای است، فرقه‌ای که با پرداخت صدها هزار دلار و رسمیت بخشیدن به نظم پادگانی دست کمک به سوی هر کشور و نظامی سیاسی دراز می‌کند تا به نابودی انسان و انسانیت شکل رسمی بخشد. برگزار کردن یک نشست به شکل بازدید رهبران فرقه‌های مذهبی-خرافی از مریدان چشم و گوش بسته، تکان دادن شاخه‌های گل توسط هواداران و همراهی شماری از کودکان در هنگام قدم زدن رهبر آنان اوج یک شو تبلیغاتی، مذهبی-خرافی و سیاسی است. فرقه رجوی سال‌هاست به پایان رسیده است، جسمی که با کمک ترفندهای فیلم‌برداری زنده نشان داده می‌شود، ولی توانی برای حرکت ندارد.

[ad_2]

لینک منبع

آموختن از رفتار انتخاباتی ناطق نوری; یادداشتی از رضاصادقیان*

[ad_1]

واکنش‌های عاطفی و ناسنجیده برخی از راهپیمایان در روز جهانی قدس علیه رئیس دولت یازدهم و برخی از اعضای کابینه، شعرخوانی یکی از مداحان نزدیک به جریان اصولگرا در مراسم نماز عید فطر و نوشتن نقدهای غیرمنصفانه علیه دولت حکایت از آن دارد که ما هنوز در فضای روزهای تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری زیست می‌کنیم. گویا نتیجه انتخابات را نپذیرفته‌ایم و دایم به دنبال روزنه‌ای می‌گردیم که به نقد و انکار دولت وقت بپردازیم، روحانی راه می‌رود زخم زبان می‌شنود، سخن می‌گوید صدها هزار ایراد وارد می‌کنند، نحوه نشستن و خندیدنش را تفسیر می‌کنند و… «منافق» خواندن رئیس دولت و همراهان وی در راهپیمایی، پرخاشگری به بهانه شعار دادن و بی‌توجهی کامل به جایگاه قانونی روحانی و بیرون دانستن رفتارهای سیاسی وی خارج از حاکمیت، نه تنها نقد دولت نیست که در پی نفی و انکار است.

رفتارهای توهین‌آمیز و هیجانی از سوی شماری از شهروندان در روز راهپیمایی قدس، اعتراض برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی به خودرو روحانی و دمیدن در تنور اختلاف دیدگاه‌ها درباره مشروعیت در نظام اسلامی و قانون اساسی، با ارسال پیام تبریک رسمی-مکتوب از سوی دیگر کاندیدای انتخابات ما را با وضعیتی دیگر روبرو می‌ساخت. شرایطی که کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری با نوشتن پیام تبریک به طرف مقابل و رقیب انتخابات با زبانی بدون گلایه و کینه رسما تبریک می‌گفتند و این پیام را به طرفداران خویش ارسال می‌داشتند: کارزار انتخابات به پایان رسید و نتیجه را با تمام نقدها و ایرادهایی که داریم می‌پذیریم، پایان. متاسفانه شاهد چنین رویکردی نبودیم. جا دارد رفتار ناطق‌نوری بعد از انتخابات دوم خرداد سال ۱۳۷۶ بازگو گردد، امید آنکه شاهد درس آموزی از چنین رفتارهایی در عرصه سیاست‌ورزی باشیم، میدان سیاست هیچ‌گاه با انتخابات آغاز نشده و به انتخابات ختم نشده است، مهمترین بخش رفتار انتخاباتی پذیرش رای مردم بعد از اعلام رسمی نتایج است و نه نادیده گرفتن آن.

خاطرات علی‌اکبر ناطق‌نوری در دو جلد توسط انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سال ۱۳۸۴ منتشر شده است. بخش زیادی از جلد دوم خاطرات وی به انتخابات ریاست جمهوری سال ۷۶ بازمی‌گردد، انتخاباتی که در اوج ناباوری با پیروزی سیدمحمد خاتمی به پایان رسید و ناطق‌نوری با تمام گلایه‌ها و حمله‌هایی که علیه او در زمان انتخابات شده بود لحظه‌ای درنگ نمی‌کند و با ارسال پیام رسمی به کاندیدای مقابل تبریک و نتیجه انتخابات را با رویی گشاده می‌پذیرد. پیامی که او با رضایت کامل از آن سخن می‌گوید و اعتقاد دارد آن پیام باعث شد رسانه‌های برون مرزی از آن به نیکی یاد کنند و در ضمن باعث برآمدن اختلاف نظرها در اردوگاه اصولگرایان نشد. اصولگرایانی که با در دست داشتن مجلس پنجم نهایت همکاری را در رای به وزرای پیشنهادی دولت داشت، در واقع جایگاه سیاسی-قانونی ناطق‌نوری این امکان را به وی می‌داد که با قدرت مقابل دولت خاتمی ایستادگی کند و به دلیل شکست در انتخابات تمام آن گلایه‌ها را به اسم قانون و برنامه به دولت وقت تحمیل کند، ولی او براساس نگاه سیاسی خویش و مصلحت کشور چنین نکرد. به جای این سخنان به منتخب مردم تبریک گفت و بازی انتخابات را با همان پیام پذیرفت، افسوس که آن رفتار و تجربه ارزنده مورد توجه سیاست‌ورزان امروز قرار نگرفت.

به گمان راقم این سطور هنوز فرصت هست. به جای دامن زدن به اختلاف‌های نمایان شده در روزهای تبلیغات نتیجه انتخابات را پذیرفته و پیام تبریک کوتاهی صادر کنید، حتی به اندازه یک خط، یک خط و چند جمله‌ای که تاثیرگذار خواهد بود. این پیام شاید به قلم شما سخت جاری شود و یا نیاز به کمک گرفتن از تیم مشاوران دارد، ولی برای فروکاستن از اختلاف‌ها کارساز خواهد بود.

[ad_2]

لینک منبع